İlhan Berk’le ‘A Leaf About To Fall’ üzer [Arşiv]

emre gümüşdoğan

17-05-2007, 12:44

İlhan Berk’le ‘A Leaf About To Fall’ üzerine<?:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />

‘Şiirde duyulan bir kokusu vardır dilin’

İlhan Berk'in şiirlerinden yapılan bir seçme İngiltere'de LA Leaf Aboutlo Fall’ adıyla yayımlandı. George Messo1nun hazırlayıp çevirdiği kitap üzerine konuştuk İlhan Berk'le.

A. Şebnem BİRKAN[/B](*)

Düz metni çevirmeye benzemiyor şiir çevirisi, o nedenle özellikle şiir çevirisi üzerinde durmak istiyorum. Bu konuyla ilgili düşüncelerinizi alabilir miyim? Kitabınzın çevirisi yapılırken şiir çevirilerine ve seçimine bir katkınız oldu mu? Bence George Messo çevirileri çok başarılı. Bu konuda siz de benimle aynı düşüncede misiniz merak ediyorum? [/I]
[/I]
Şiir çevirisi belalı bir iştir. Bir karşılığı hemen hemen yok gibidir. Elitis şiir çevirisi konusunda hiç olumlu söz etmez: " Şiirin dörtte üçü güme gider" der. Her şeyden önce de onun şüri söz konusuysa. Bu neredeyse bütün kapalı, zor şiirler için böyledir. Şiirin hemen hemen hiçbir şeysi çevrilemez gibidir. Bu tip şiirlerde çevrilse çevrilse ancak anlamı çevrilebilir. Anlamı bulup çıkarmak da (bu örnek şiirlerde) çok zordur. Anlam kapalı, Hermetik zor şiirlerde anlam, ancak sezilir. Kendini ele vermez, çevirmen elleri kolları da neredeyse bağlıdır. Sezilen bir şiir nasıl çevrilir? Yalnız anlam da değil, dil de ele avuca gelen şey değildir. Şiirin yapısında bu neredeyse kaybolmuştur. Gündelik dil ise zaten yanına yanaşamamıştır onun. [/I]
[/I]
Bütün bunları düşününce şiir çevrilmez de diyemeyiz. Gündelik dille yazılmış şiirlerde bir büyük zorluk çıkmaz.Anlam da öyle açık seçiktir. Böyle şiirlerde bütün zorluk ise şiirin yapısını bulup çıkarmaktır. O yapıyı verebilmektir. Bir de elbet dilin kokusunu yakalamak ... Şiirde duyulan bir kokusu vardır her dilin. [/I]
[/I]
Ben çevirileri, aslıyla karşılaştırarak okudum ve A Leaf About to Pall'u başarılı buldum Sizin şiirinizde imgelem ve dil ön plandadır. İlhan Berk şiiri biçemdir, dili bozar yeniden yaratır; ama sizce çevirisi yapılan bu şiirlerde bu yapılabildi mi? [/I]
[/I]
Bu sorunuzu daha önce yanıtladım sanırım. Yalnız siz şürleri okumuş biri olarak bunu siz söylemelisiniz, söylüyorsunuz da..
[/I]
Messo'nun benim şiirleri çevirirken eni konu terlediğini düşünebilirim. Bunu da aştığını da söyleyebilirim. Çünkü George Messo benim üç şiir kitabımı çevirdi. Sözünü ettiğiniz "Seçme Şiirler" den başka "Ev" kitabımı çevirdi. Bu iki kitap da gene ünlü Sold yayınevi tarafından 2008' de çıkarılacak.

Hemen hemen tüm kitaplarınızdaki şiirlerden örnekler var, sizce bu çeviri İlhan Berk'i yeterince temsil ediyor mu? [/I]

Bu ilk kitap ile düşünülmeyebilinir. Ancak sözünü ettiğim o iki kitap da çıkınca benim şürimi yansıtabilirler bir ölçüde olsun ..

George Messo'nun çevirisine gelince: Ben bu konuda hemen hemen hiçbir şey söyleyemem. Benim bildiğim İngilizce yeterli değil buna. Baksam baksam dizeleri, yapıları ne ölçüde aktarılmış olabilir ona bakarım, keza anlama ne ölçüde bağlanmıştır. Kısaca bu benim işim değil. Şiirlerin şeçimi de doğrudan onun beğenisidir. Ben hiçbir şeye karışmadım. Messo bir İngiliz şairidir. Türkçeyi de iyi bildiğini biliyorum. Eşi de Türk'tür.

Daha önce de şiirleriniz başka dillere çevrilmiş ve kitap olarak yayımlanmıştı, biraz da onlardan bahseder misiniz? [/I]

Yabancı dillere çevrilen kitaplarıma gelince ilk kitabım 1950'lerde Fransızcada çıkan "Şürin Gizli Tarihidir". Bu kitap da öbür kitaplarım gibi "Seçme Şiirler" kitabımdır.
Fransızcadan sonra da İspanyokada dört kitabım çıktı. Son olarak bu yıl "Galile Denizi" yayımlandı. "Güzel Irmak" ise geçen yıl çıktı, öbür ikisi "Seçme Şür"dir hep. İspanya'ya da üç kez çağırılı gittim, orada okurlarımla tanıştım. 2005'te de Amerika'da "Seçme Şür-
ler" im çıktı. Bu yıl da İngiltere' de sözünü ettiğiniz kitabım çıktı. Hepsi bu .

sebnembirkan@superonline.com
(*) İTÜ İngilizce okutmanı

Cumhuriyet Kitap / Sayı 900